TRUMP – TẬP – PUTIN HỌP TAY BA LẦN ĐẦU LỊCH SỬ: 80 PHÚT, 3 CƯỜNG QUỐC HẠT NHÂN VÀ MỘT TUYÊN BỐ GÂY CHẤN ĐỘNG

Lần đầu tiên trong lịch sử, ba người đàn ông quyền lực nhất hành tinh ngồi chung một bàn. Ngày 19/11, tại Thâm Quyến, Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin họp tay ba chỉ trong 80 phút. 80 phút đó đủ để cả thế giới nín thở, bởi ba quốc gia này cùng nhau nắm tới 90% vũ khí hạt nhân trên Trái đất. Khi cuộc họp khép lại, họ ra tuyên bố chung khẳng định chiến tranh hạt nhân không bao giờ được phép xảy ra, đồng thời cam kết đối thoại để giảm rủi ro hạt nhân.

Cuộc gặp diễn ra tại Kylin Villa, một nhà khách chính phủ biệt lập dưới chân đồi ở Thâm Quyến, bên lề hội nghị cấp cao APEC do Trung Quốc đăng cai trong năm nay. Ông Trump bay tới Thâm Quyến sau chặng dừng ở Manila, nơi ông dự hội nghị các nhà lãnh đạo Đông Nam Á. Chủ tịch Tập đích thân ra tận đường băng đón ông Trump, kèm màn bay chào của quân đội — nghi thức hiếm hoi, đáp lại cách ông Trump từng đón ông Tập tại căn cứ Andrews hồi tháng 9. Trước giờ họp tay ba, ông Trump gặp riêng từng người: gặp ông Putin khoảng 40 phút, rồi tới lượt gặp ông Tập. Ý tưởng họp tay ba này vốn do Tổng thống Putin đề xuất.

Ngay khi ba nhà lãnh đạo ngồi vào bàn tròn lớn bằng gỗ, dưới bức tranh phong cảnh Trung Quốc khổng lồ, ông Trump mở đầu bằng câu nói sẽ được nhắc lại khắp thế giới: “Chúng ta thực sự đang làm nên lịch sử.” Ông thẳng thừng chê bai trường phái ngoại giao cũ của Washington: “Chưa từng có vấn đề nào được giải quyết bởi trường phái cũ, khi người ta từ chối nói về chúng.” Ông nhấn mạnh Mỹ, Nga và Trung Quốc là ba cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới, có vị thế đặc biệt để bàn cách giảm số vũ khí hạt nhân trên Trái đất. Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News trước đó cùng ngày, ông Trump thậm chí nói mỗi nước “chỉ cần khoảng 10” quả bom hạt nhân, chứ không cần tới 4.000 quả.

Sau cuộc họp, ba nhà lãnh đạo công bố Tuyên bố chung về hòa bình gồm bốn điểm. Thứ nhất, với tư cách ba nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, họ cam kết cải cách Liên Hợp Quốc để tổ chức này ứng phó hiệu quả hơn với các thách thức toàn cầu. Thứ hai, ba nước dự định tăng sản lượng và nguồn cung các sản phẩm dầu mỏ tinh chế vì lợi ích của mọi quốc gia. Thứ ba, họ cho rằng Tòa án Hình sự Quốc tế không được lạm dụng thẩm quyền đối với quan chức nhà nước. Thứ tư, ba nhà lãnh đạo tái khẳng định “chiến tranh hạt nhân không thể thắng và không bao giờ được phép xảy ra”, và cam kết đối thoại về giảm rủi ro hạt nhân.

Nhưng đằng sau những lời lẽ trang trọng đó là một thực tế phũ phàng: tuyên bố chung không hề nhắc tới chiến tranh Ukraine, cũng không nhắc tới xung đột với Iran. Tuyên bố không đưa ra kế hoạch đàm phán kiểm soát vũ khí cụ thể nào, không lộ trình, không thời hạn, và không cam kết cắt giảm kho vũ khí hạt nhân. Điều này đặc biệt đáng chú ý vì Hiệp ước New START giữa Mỹ và Nga — giới hạn kho vũ khí hạt nhân chiến lược của hai nước — đã hết hiệu lực từ đầu năm 2026. Hai kho vũ khí lớn nhất thế giới hiện không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ giới hạn hiệp ước song phương nào. Tổng thống Putin sau đó cũng thẳng thắn thừa nhận tuyên bố không đặt ra mục tiêu tham vọng và không ai bị buộc phải tuân thủ.

Về Ukraine, ông Trump cho biết ông và ông Putin đã thảo luận dài về cuộc chiến, và tỏ ra lạc quan thận trọng khi nói “tôi nghĩ mọi chuyện đang diễn ra”. Tuy nhiên, ông không giải thích cụ thể tiến triển đó là gì. Trong khi đó, ở Berlin, các đồng minh châu Âu họp bàn về Ukraine cùng ngày đã lo ngại hòa bình có thể bị định đoạt trên đầu họ, giống như Hội nghị Yalta năm 1945 khi các cường quốc chia nhau thế giới. Ông Trump nói với Reuters rằng hội nghị Thâm Quyến còn “lớn hơn cả Yalta”, một so sánh càng khiến các thủ đô châu Âu thêm bất an.

Chuyến đi châu Á của ông Trump diễn ra trong bối cảnh chính trị đầy sóng gió ở trong nước, khi đảng Cộng hòa vừa để mất quyền kiểm soát Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa kỳ đầu tháng 11. Bởi vậy, hội nghị Thâm Quyến không chỉ là ngoại giao, mà còn là cơ hội để ông Trump củng cố di sản trong hai năm cuối nhiệm kỳ. Trên mạng xã hội Truth Social, ngay khi lên đường về Washington, ông viết: “Đó là một chuyến đi vĩ đại và có nhiều hệ quả.” Ông cũng thông báo sẽ tổ chức họp báo tại Nhà Trắng lúc 12 giờ trưa ngày 20/11 để nói về kết quả chuyến đi, đồng thời thảo luận về các thỏa thuận thương mại với Thái Lan, Philippines và nhiều nước khác. Ông cũng tiết lộ sẽ gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un “vào một thời điểm nào đó” — lời ông nói với đài NBC sau chuyến đi, vì lịch trình quá dày đặc khiến hai người không gặp nhau lần này.

Nhìn lại, 80 phút ở Thâm Quyến không chấm dứt được chiến tranh Ukraine, không giải quyết xung đột Iran, không cắt giảm được một đầu đạn hạt nhân nào. Nhưng lần đầu tiên trong lịch sử, lãnh đạo của ba cường quốc hạt nhân lớn nhất đã ngồi cùng nhau và cùng ký tên dưới một câu khẳng định chiến tranh hạt nhân không bao giờ được phép xảy ra. Với thế giới, đó là một bức ảnh lịch sử — và một câu hỏi còn bỏ ngỏ: liệu đó có trở thành bước ngoặt thật sự, hay chỉ là một khoảnh khắc đẹp rồi trôi qua?

Nguồn: NY Post / The Times, ngày 20/11/2026

CHIA SẺ BÀI VIẾT
Facebook X Threads